Hagsmunasamtök heimilanna taka undir ummæli Snorra Magnússonar, formanns Landssambands lögreglumanna, í morgunþætti Útvarps Sögu síðastliðinn föstudag. Snorri sagði þá að sér hefði verið brugðið eftir að hafa skoðað gögn frá tveimur aðilum og myndbandsupptöku annars þeirra af nauðungaruppboði á húsnæði hans hjá Sýslumanninum í Reykjavík. Gögnin gæfu vísbendingar um að málsmeðferð við nauðungarsölur þessar hefði verið með þeim hætti að um talsvert alvarleg lögbrot gæti verið að ræða af hálfu opinberra aðila, og ef það sem hann hefði séð væri ekki tilefni til lögreglurannsóknar þá vissi hann í raun og veru ekki hvað væri tilefni til lögreglurannsóknar.
Fréttir af samtökunum
Hagsmunasamtök heimilanna mótmæla harðlega þeim fyrirætlunum ríkisstjórnarinnar sem fram koma í fjárlagafrumvarpi næsta árs um að hækka virðisaukaskatt á matvælum um 71%, eða úr 7% í 12%. Hér er enn og aftur höggið þar sem síst skyldi, enda kemur hækkun matarverðs verst niður á tekjulægstu hópum samfélagsins. Einnig er ljóst að sú takmarkaða niðurfærsla höfuðstóls verðtryggðra lána sem ríkisstjórnin hefur boðað verður fljótt að engu þegar sama ríkisstjórn fer samhliða í aðgerðir sem að öllum líkindum hækka neysluvísitölu með þeim afleiðingum að verðtryggð lán hækka.
Alþingi samþykkti síðdegis í gær frumvarp innanríkisráðherra um frestun nauðungarsölu, og voru lög samkvæmt frumvarpinu birt á vef Stjórnartíðinda í gærkvöldi. Frá og með deginum í dag geta einstaklingar sem eiga yfir höfði sér nauðungarsölu á heimili sínu, óskað eftir frestun sölu fram yfir 1. mars 2015.
Hagsmunasamtök heimilanna taka undir með Neytendasamtökunum og mótmæla þeirri kröfu stjórnvalda að umsækjendur skuldaleiðréttingar geti ekki samþykkt ráðstöfunina nema með rafrænum skilríkjum. Veflykill sá sem notaður hefur verið til að sækja um skuldaleiðréttingu ætti að sjálfsögðu að vera nothæfur til að staðfesta aðgerðina, enda hefur veflykillinn þótt nægilega öruggur og verið notaður um árabil við gerð skattframtala. Einnig hvetja Hagsmunasamtök heimilanna umsækjendur um skuldaleiðréttingu til að mæta einfaldlega til ríkisskattstjóra með penna í hönd og undirrita samþykki fyrir skuldaleiðréttingu með bleki.
Hagsmunasamtök heimilanna (HH) sendu þann 7. september erindi til allra sýslumannsembætta landsins þar sem óskað var eftir upplýsingum um fjölda fullnustugerða fyrri hluta septembermánaðar. Aðeins helmingur sýslumanna hafa skilað svörum, þrátt fyrir alvarleika málsins og ítrekun þann 10. september og sýna tölur frá þeim að yfir 60 heimili eru í hættu. Þar af hefur síðustu daga farið fram endanlegt uppgjör fjölda eigna sem voru á framlengdum samþykkisfresti.
Athygli er vakin á því að nú eru liðin þrjú ár frá því Landsbankinn, og mögulega fleiri lánveitendur, buðu upp á greiðsluaðlögunarsamninga um lækkun skulda án trygginga, skulda með lánsveði og skulda með sjálfskuldarábyrgð. Tilkynnt var um þetta á heimasíðu Landsbankans þann 26. maí 2011 og var veittur frestur til að sækja um slíkan samning til 15. júlí 2011.
Fyrirtaka var í gær fyrir Héraðsdómi Reykjavíkur í máli vegna verðtryggðs neytendaláns sem Hagsmunasamtök heimilanna standa að baki. Gagnaöflun er nú lokið og mun aðalmeðferð í málinu fara fram fimmtudaginn 23. október. Ekki verður kveðinn upp úrskurður í málinu fyrr en EFTA dómstóllinn hefur skilað áliti í máli því sem Verkalýðsfélag Akraness stendur að baki. Málatilbúnaður í þessum tveimur málum er mjög sambærilegur og snýst um framkvæmd verðtryggingar hér á landi, það er hvort kynning fyrir neytendum á kostnaði við verðtryggingu sé í samræmi við lög um neytendalán nr. 121/1994, en lögin fela í sér mjög skýr ákvæði um upplýsingagjöf til neytenda við lántöku. Þar af leiðandi má búast við að dómur í málinu muni liggja fyrir einhverntíma í næstkomandi nóvembermánuði.
Hagsmunasamtök heimilanna hafa látið gera löggilda íslenska þýðingu dóms Evrópudómstólsins í máli nr. C-169/14. Niðurstaða dómsins er í meginatriðum á þá leið að málsmeðferð vegna nauðungarsölu þar sem ekki sé gætt að jöfnum rétti aðila máls til að leita úrlausnar um ágreining er varðar óréttmæta skilmála, og jöfnum aðgangi að kæru- eða áfrýjunarleiðum vegna slíkra úrskurða, stríði gegn reglum um neytendavernd og mannréttindum. Nánar tiltekið fyrstu efnisgrein 7. gr. tilskipunar 93/13/EBE um óréttmæta skilmála í neytendasamningum, og þeim ákvæðum Mannréttindasáttmála Evrópu er varða rétt allra til sanngjarnar og réttlátrar málsmeðferðar.
Þessar sömu reglur ættu að gilda hér á landi vegna lögfestingarESS-samningsins og Mannréttindasáttmála Evrópu að íslenskum rétti. Hinsvegar er málsmeðferð hér landi skv. 73. gr. sbr. 4. mgr. 22. gr. laga nr. 90/1991 um nauðungarsölu með þeim hætti, að gerðaþoli (skuldari) getur ekki leitað úrlausnar héraðsdómara ágreining sem rís við nauðungarsölu nema með samþykki gerðarbeiðanda (kröfuhafa). Ekki er heldur fyllilega ljóst að hversu miklu leyti gerðarþoli geti byggt varnir sínar í nauðungarsölumáli á reglum um óréttmæta skilmála, þar á meðal um þá skilmála sem nauðungarsalan byggist á.
Hagsmunasamtök heimilanna birtu greinargerð í nóvember 2013, þar sem komist var að þeirri niðurstöðu að umræddar reglur og framkvæmd fullnustumeðferðar á Íslandi, standist ekki þær kröfur sem gera verði til réttlátrar málsmeðferðar samkvæmt framangreindum alþjóðasamningum sem lögfestir hafa verið á Íslandi. Að mati samtakanna styður þessi niðurstaða Evrópudómstólsins fyllilega þær niðurstöður, enda byggjast þær á sömu reglum og gilda einnig að íslenskum rétti.
Dómurinn er sérstaklega athyglisverður með hliðsjón af dómi EFTA-dómstólsins um ráðgefandi álit í máli E-25/13 sem kveðinn var upp nýlega, þar sem kemur fram í svari við 5. spurningunni sem lögð var fyrir dómstólinn, að aðildarríkjum EES-samningsins sé skylt að tryggja að óréttmætir skilmálar séu ekki bindandi fyrir neytendur. Neytendur sem eiga yfir höfði sér aðför eða nauðungarsölu eru hvattir til að grípa til varna á þessum grundvelli, en bent er á að hægt er að bera mál um ógildingu fullnustugerðar undir héraðsdóm innan fjögurra vikna frá því að nauðungarsölu lýkur, og aðfarar innan átta vikna. Er þá vel við hæfi að byggja slíkan málatilbúnað á sömu sjónarmiðum og koma fram í umræddum dómum.
Niðurstaða dómsins er svohljóðandi:
Lagagrein 7, efnisgrein 1, í tilskipun Evrópuráðsins 93/13/EBE frá 5. apríl 1993, varðandi óréttmæt ákvæði í neytendasamningum, í samhengi við lagagrein 47 í Sáttmála Evrópusambandsins um grundvallarréttindi ber að túlka á þann hátt að hún útiloki fyrirkomulag málsmeðferða varðandi fullnustu dómkrafna, eins og það sem deilan stendur um í aðalmálsmeðferðinni, sem staðfestir að framkvæmd fullnustu veðkröfu sé ekki hægt að fresta af dómara sem kveður upp viðurkenningardóm í því (héraðsdóm), dómara sem gæti í lokaúrskurði sínum í mesta lagi ákvarðað skaðabætur til að bæta fyrir það tjón sem neytandinn hafi orðið fyrir, þar sem hinn síðastnefndi, í stöðu sinni sem lántakandi og kröfuþoli, geti ekki lagt fram beiðni um áfrýjun gegn úrskurði sem hafnar andmælamáli hans gegn fullnustu veðkröfu, þar sem aftur á móti seljandinn eða veitandi þjónustu, lánardrottinninn sem leitar fullnustunnar, geti lagt fram beiðni um áfrýjun gegn ákvörðun sem staðfesti frestun fullnustunnar eða lýsi því yfir að óréttmætum skilmála skuli ekki beitt.
Hér má skoða og sækja umrædda þýðingu dómsins:
Samkvæmt fréttatilkynningu frá innanríkisráðuneytinu mun ráðherra leggja fram frumvarp á fyrstu dögum þingsins um breytingar á nauðungarsölulögum þar sem gert er ráð fyrir að nauðungarsölum verði frestað áfram meðan vinnsla umsókna um höfuðstólslækkun húsnæðislána stendur yfir. Frumvarpið, sem kynnt var í ríkisstjórn síðastliðinn föstudag, gerir ráð fyrir að nauðungarsölum verði áfram frestað fram yfir 1. mars 2015 en núgildandi frestur á að renna út 1. september.
Hagsmunasamtök heimilanna skoruðu fyrir rúmri viku síðan á innanríkisráðherra að framlengja frestunina, og ítrekuðu svo þá áskorun með auglýsingum í fjölmiðlum nú um helgina.
- Spurningum um ólögmæti enn ósvarað
Í dag skilaði EFTA dómstóllinn áliti sínu í einu af þremur málum sem eru fyrir dómstólum og fjalla um lögmæti verðtryggingar. Mál þetta er höfðað af einstaklingi gegn Íslandsbanka og snýst um húsnæðislán út frá óréttmætum samningsskilmálum. Það er frábrugðið öðrum málum er varða verðtryggingu og bíða úrlausnar fyrir dómstólum að því leyti að málatilbúnaðurinn byggist ekki á tilskipun um neytendalán. Helsta spurningin sem leitað var álits um í þessu máli snýr að því hvort verðtryggingin sjálf sé lögleg, en ekki hvort útfærsla hennar og kostnaður hafi verið rétt kynntur fyrir lántakendum. Niðurstaða EFTA dómstólsins er sú að það sé á færi íslenskra dómstóla að taka afstöðu til þess hvort skilmálar verðtryggðra neytendalána séu óréttmætir.
Hagsmunasamtök heimilanna hafa beint eftirfarandi áskorun til innanríkisráðherra, Hönnu Birnu Kristjánsdóttur, og hafa upplýsingar um áskorunina jafnframt verið sendar til allra helstu fjölmiðla landsins.
Hagsmunasamtök heimilanna nýttu síðustu þjóðmálakönnun Félagsvísindastofnunar Háskóla Íslands til að kanna viðhorf almennings til mikilvægis þess að skorið verði úr um lögmæti útfærslu verðtryggðra húsnæðislána. Niðurstöðurnar sýna að 89% landsmanna telja það mjög eða frekar mikilvægt að efnisleg niðurstaða fáist um það fyrir dómstólum hvort verðtrygging neytendalána hafi verið ólöglega framkvæmd frá árinu 2001, eins og fjallað er um í dómsmáli á vegum Hagsmunasamtaka heimilanna gegn Íbúðalánasjóði.
Hvers vegna?
Tilgangur samtakanna er að veita fólkinu í landinu möguleika til að sameinast og að taka þátt í að verja hagsmuni heimilanna, og vera talsmaður og málsvari í umræðum um hagsmuni heimilanna.
Flýtileiðir
Styrkir
Viltu styrkja samtökin?
Kennitala:
520209-2120
Reikningsnúmer:
1110-26-5202
Smelltu hér til að skrá þig í samtökin.