Á döfinni

Hagsmunasamtök heimilanna hafa beint kvörtun til Persónuverndar yfir gjaldtöku fyrirtækisins Creditinfo Lánstrausts hf. fyrir aðgang einstaklinga að upplýsingum um sitt eigið lánshæfismat.

Creditinfo hefur löngum boðið einstaklingum aðgang að upplýsingum um lánshæfismat sitt gegn gjaldi en gjaldfrjálst samþykki viðkomandi einstaklingur að deila svokölluðum viðbótarupplýsingum með fyrirtækinu til notkunar við gerð lánshæfismats. Nýlega gerði fyrirtækið þá breytingu á þessu að nú er í öllum tilvikum krafist gjalds fyrir aðgang einstaklings að sínu eigin lánshæfismati. Fullt gjald er nú 2.900 krónur en lægra eða 1.990 krónur ef viðkomandi samþykkir að deila viðbótarupplýsingum með fyrirtækinu, sem annars væri óheimilt að safna og nýta við vinnsluna.

Hagsmunasamtök heimilanna telja gjaldtökuna vera ólögmæta og girða með ólögmætum hætti fyrir að einstaklingar geti greiðlega nýtt sér rétt sinn til aðgangs að persónuupplýsingum sínum, andmæla, leiðréttingar, takmörkunar vinnslu og endurskoðunar á niðurstöðum lánshæfismats. Með því að hnika einstaklingum til að samþykkja aukna vinnslu persónuupplýsinga gegn lægra gjaldi fyrir aðgang að niðurstöðum lánshæfismats sé jafnframt grafið undan vernd persónuupplýsinga með ólögmætum hætti. Samtökin hafa því beint kvörtun yfir þessari gjaldtöku til Persónuverndar.

Að mati Hagsmunasamtaka heimilanna er það óforsvaranlegt að fyrirtæki í einokunarstöðu á vinnslu upplýsinga um fjárhagsmálefni og lánstraust landsmanna sem gerir sér mat úr þeim upplýsingum, skuli í ofanálag krefja einstaklinga um gjald fyrir aðgang að þeirra eigin persónuupplýsingum og brjóta þannig gegn lögbundnum réttindum þeirra. Neytendur hafa aldrei verið beðnir um leyfi fyrir því að fjárhagsupplýsingar þeirra séu gerðar að söluvöru og einhvers staðar verður að draga línu í sandinn. Lögbundin réttindi neytenda til aðgangs að þeirra eigin upplýsingum má aldrei gera að féþúfu!

Heimilin eiga ekki að vera fóður fyrir fjárhagsupplýsingastofu!

Starfshópur um nýtt húsnæðislánakerfi á vegum Félags- og húsnæðismálaráðuneytisins hefur hafið störf. Markmiðið hópsins er að kortleggja stöðuna á lánaframboði og í framhaldi greina og meta hvort og þá hvernig megi innleiða nýtt húsnæðislánakerfi hér á landi. Hagsmunasamtök heimilanna eiga fulltrúa í starfshópnum, en í honum sitja einnig fulltrúar frá félags- og húsnæðismálaráðuneytinu, ASÍ, BHM, BSRB, fjármála- og efnahagsráðuneytinu, Landssamtökum lífeyrissjóða, Neytendasamtökunum, Samtökum atvinnulífsins, Samtökum fyrirtækja í fjármálaþjónustu og Seðlabanka Íslands. Formaður starfshópsins er Marinó G. Njálsson fyrrverandi stjórnarmaður í Hagsmunasamtökum heimilanna og fulltrú samtakanna í starfshópnum er Guðmundur Ásgeirsson formaður stjórnar og sérfræðingur samtakanna í lánaviðskiptum heimilanna og lánaskilmálum.

Hagsmunasamtök heimilanna hafa tekið á móti rekstrarstyrk frá Félags- og húsnæðismálaráðuneytinu fyrir hagsmunagæslu lántakenda. Hagsmunir lántakenda eru leiðarstef í starfseminni með kröfu um betri lánskjör og að réttur allra til heimilis sé virtur sem grundvallarmannréttindi. Á liðnu ári tóku samtökin á móti og afgreiddu 192 fyrirspurnir félagsmanna og sendu frá sér 31 umsögn um löggjafarmál. Samtökin voru stofnuð í efnahagshruninu og starfsemin byggir að stóru leyti á reynslu félagsmanna frá þeim tíma en megintilgangur hennar er að standa vörð um réttindi og hagsmuni félagsmanna og vinna að forvörnum gagnvart alvarlegum greiðsluvanda.

Aðalfundur Hagsmunasamtaka heimilanna 2026 var haldinn 19. febrúar síðastliðinn. Á fundinum var kosin ný stjórn sem hefur nú skipt með sér verkum og er skipuð þannig:

• Guðmundur Ásgeirsson formaður
• Sigríður Örlygsdóttir varaformaður
• Jónas Yngvi Ásgrímsson gjaldkeri
• Hafþór Ólafsson ritari
• Guðrún Hulda Ólafsdóttir meðstjórnandi