Símatími

Mán - þri kl. 10-13

Hafa samband

heimilin@heimilin.is

Á döfinni

HH krefjast rannsóknar á svokölluðu “vaxtagreiðsluþaki”

Hagsmunasamtök heimilanna hafa beint erindum til Neytendastofu, Fjármálaeftirlitsins, Talsmanns neytenda og Umboðsmanns skuldara þar sem vakin er athygli á og farið fram á rannsókn á viðskiptaháttum Íslandsbanka við markaðssetningu á lánveitingum og þjónustu þeim tengdum sem gengur undir markaðsheitinu “vaxtagreiðsluþak óverðtryggðra húsnæðislána”. 



Þrátt fyrir að notkun hugtaksins “þak” gefi í skyn að hámark sé á þeim breytilegu vöxtum sem slík lán geta borið, er í raun ekki um neina hámarksvexti að ræða heldur fjármálaafurð þar sem lántakendum gefst kostur á að velja “vaxtagreiðsluþakið” sjálfir en þó þannig að það sé nokkuð hærra en grunnvextir. Hækki lánveitandinn síðar vexti lánsins umfram hið svokallaða  “þak” safnast umframvextir hinsvegar upp og færast á höfuðstól lánsins árlega. Höfuðstólshækkunin dreifist svo á þær afborganir sem eftir eru og kemur til jafngreiðslu út lánstímann með vöxtum.

Þannig er ekki um að ræða að vaxtakostnaður sé hámarkaður, heldur getur þvert á móti orðið ófyrirsjánlegur í framtíðinni eftir því hversu háir vextir verða á hverjum tíma. Ómögulegt er að átta sig á hvernig slíkt lán muni hegða sér þegar breytilegir vextir kunna síðar að bætast við höfuðstól og ofan á þá leggjast svo fyrirfram óþekktir vaxtavextir, og vextir líka á þá, allir misjafnlega háir.

Þetta er í grundvallaratriðum ólíkt því sem gildir um venjuleg einföld óverðtryggð lán sem algeng eru í samanburðarlöndum, en sá munur er ekki gerður ljós í kynningarefni bankans. Erlendis eru flóknar fjármálaafurðir eins og hér er lýst hinsvegar ekki boðnar öðrum en fagfjárfestum.

Ómögulegt er með öllu að reikna heildarkostnað við slíka lántöku svo marktækt sé. Með hækkun vaxta og höfuðstólsfærslu þeirra geta hæglega komið fram sömu áhrif og þekkjast af verðtryggingu lána, þegar höfuðstóll þeirra fer hækkandi umfram mánaðarlega afborgun og orsakar neikvæða eignamyndun lántakanda. Hér virðist því miður vera um að ræða enn eitt verkfærið sem lánveitandi geti jafnvel ef hann svo kýs notað til að ganga á eignir lántakanda.

Af þessum sökum hafa Hagsmunasamtök heimilanna vakið athygli eftirlitsaðila og óskað eftir rannsókn á því hvort svokallað “vaxtagreiðsluþak” og markaðssetning á fjármálaþjónustu undir vörumerkinu samræmist lögum um neytendalán og fjárfestavernd. Jafnframt er hvatt til almennra aðgerða gegn markaðssetningu flókinna og áhættusamra fjármálaafurða á neytendamarkaði.


© Hannað af Filmís 

Hagsmunasamtök heimilanna voru stofnuð 15. janúar 2009 og eru frjáls og óháð hagsmunasamtök á neytendasviði, til varnar og hagsbóta fyrir heimilin í landinu.

Orð frá formanni

CEO 

Orð frá formanni Varlega áætlað hafa 15.000 fjölskyldur, 45.000 einstaklingar misst heimili sín frá hruni. Enginn hefur svarað fyrir það, hvað þá axlað á því ábyrgð. 

Þegar 15% þjóðarinnar missa heimili sín, gætir áhrifanna víða. Við sjáum þau í ástandinu á leigumarkaði og við sjáum þau líka í auknum kvíða meðal ungmenna og kulnun hjá þeim sem eldri eru.

Þegar fólk er svipt heimilum sínum glatar það öryggi sínu sínu og fótfestu. Þegar við bætist magnvana reiði og örvænting vegna óréttlætisins sem það stendur frammi fyrir ásamt hjálpar- og varnaleysinu sem það upplifir þegar heimilinu er hreinlega stolið af því, er ekki nema von að eitthvað láti undan.

Spillingin í þjóðfélaginu er djúp og hún á sér margar hliðar. Hún birtist ekki bara í háu húsnæðisverði og skelfilegum leigumarkaði eða háum vöxtum og verðtryggingu, hún birtist ekki bara í því hvernig lífeyrissjóðirnir misfara með fé okkar allra eða í „krónu á móti krónu“ skerðingu, hún birtist ekki bara í lágum launum verkafólks á meðan sjálftökufólk af ýmsum toga skammtar sjálfu sér milljónir, hún birtist ekki bara í spilltum dómstólum sem gæta hagsmuna „hinna sterku“ í dómum sínum eða í því hvernig lög- og stjórnaskrárvarin réttindi hafa verið brotin á neytendum frá hruni með skelfilegum afleiðingum.

Nei, hún birtist í þessu öllu og meiru til. Spillingin er djúp og teygir anga sína víða. Hana þarf að rífa upp með rótum til að hægt sé að byggja upp nýtt og betra þjóðfélag.

Fyrsta skrefið væri að að afnema verðtryggingu á lánum heimilanna! Öðruvísi er ekki hægt að skapa eðlilegan húsnæðismarkað eða stöðva sjálftöku fjármálastofnanna á tekjum fólks.

En til að takast á við ræturnar þarf að fara fram rannsókn á aðgerðum stjórnvalda eftir hrun. Jú það var líka spilling fyrir hrun, en þá urðu ákveðin vatnaskil og það var þá sem meðvituð ákvörðun var tekin um að fórna heimilum landsins fyrir bankana.

15.000 heimili eiga skilið að fá svör og uppreist æru.

Við biðjum ykkur um að styðja kröfuna um Rannsóknarskýrslu heimilanna!

Ásthildur Lóa Þórsdóttir
Formaður HH

Fylgstu með á samfélagsmiðlum